Дар арафаи оғози Ҷоми ҷаҳониии футбол 2026 (Чемпионати 2026 FIFA World Cup) саноати медиавии Амрико дар маркази як ҷанҷоли бузург қарор гирифтааст, ки ба созишҳои пинҳонии солҳои гузашта марбут мебошад. Дар ҳоле ки FIFA интизор дорад, ки даромади умумии он ба 13 миллиард доллар расад, ин созмон ба тавтеаи пуштипарда ба нафъи Fox Corporation муттаҳам мешавад. Ин амал боис шудааст, ки музоядаҳои озоди бозорӣ баргузор нашаванд. Forbes Sport аз созиши махфӣ дар паноҳгоҳи зеризаминии Сюрих ва аз даст рафтани фоидаи эҳтимолии мансабдорони футбол қисса мекунад.
Дар тиҷорати медиавии Амрико, Fox Sports яке аз самараноктарин операторони ҳуқуқи пахши варзиш ба шумор меравад. Ширкат танҳо ба рӯйдодҳои сатҳи олӣ — аз ҷумла Super Bowl, финали бейсбол ва чемпионатҳои ҷаҳон оид ба футбол сармоягузорӣ мекунад.
Роҳбарияти ширкат қобилияти нодири стратегӣ дорад ва пеш аз гарон шудани бозор шартномаҳои дарозмуддат мебандад. Асоси ин густариш моҳи декабри соли 1993 гузошта шуд, вақте ки Fox бо пардохти 1,58 миллиард доллар ҳуқуқи пахши бозиҳои National Football League-ро ба даст овард ва шабакаи CBS-ро аз ҳуқуқи истисноӣ маҳрум кард.
Коршиносон пешбинӣ мекарданд, ки соҳиби империяи медиа Rupert Murdoch муфлис мешавад, аммо дар натиҷа ин дороӣ ба манбаи тиллоӣ табдил ёфт. Соли 1994 Fox Sports ҳуқуқи пахши National Hockey League-ро харид ва хоккейро ба намоиши оммавии телевизионӣ табдил дод. Соли 2018 бошад, чунин иқдомро нисбат ба Major League Baseball анҷом дод.
Яке аз хусусиятҳои дигари Fox қобилияти истифода аз бӯҳронҳои саноат мебошад. Соли 2019 Мердок коҳиши телевизиони кабелии минтақавиро пешбинӣ карда, дороиҳои фароғатии худро ба The Walt Disney Company ба маблағи 71,3 миллиард доллар фурӯхт.
Ба иттилои The Wall Street Journal, созиш барои пахши Ҷоми ҷаҳонии соли 2026 ҳамагӣ 500 миллион доллар арзёбӣ мешавад, дар ҳоле ки нархи бозории он ду-се маротиба бештар аст.
Сабаби чунин арзон фурӯхтани ҳуқуқҳо ба қарорҳое марбут аст, ки аввали даҳаи гузашта гирифта шуданд. Соли 2011 Fox Sports ҳуқуқи пахши Ҷомҳои ҷаҳонии солҳои 2018 ва 2022-ро дар ИМА ба маблағи 425 миллион доллар харид, бо умеди он ки мусобиқа дар Qatar мисли ҳамеша тобистон баргузор мешавад. Аммо баъдтар маълум шуд, ки гармии шадиди тобистони Қатар баргузории мусобиқаҳоро ғайриимкон мекунад.
Аз ин рӯ, FIFA маҷбур шуд Ҷоми ҷаҳонии 2022-ро ба моҳҳои ноябр–декабр гузаронад ва тақвими анъанавии футболро пурра тағйир диҳад. Барои Fox ин қарори фалокатбор буд, зеро фасли зимистон дар телевизиони Амрико пурра ба бозиҳои NFL бахшида шудааст. Тағйири тақвим метавонист барои даъвои бисёрмиллиондолларии ҳуқуқӣ асос шавад.
Тибқи маълумоти The New York Times, моҳи марти соли 2014 роҳбарияти FIFA дар утоқи махсуси садоногузар дар қароргоҳи зеризаминии худ дар Zurich ҷамъ омада, роҳи ҳалли бӯҳронро баррасӣ кардааст.
Ба гуфтаи шоҳидон, котиби генералии вақти FIFA Ҷером Валке (Jerome Valcke) эълон кардааст, ки бо Fox созиш ҳосил шудааст: шартнома то соли 2026 бо шароити монанд (ҳамагӣ 10% гаронтар) тамдид мешавад ва дар иваз ширкат аз даъвоҳо барои Ҷоми ҷаҳонии Қатар даст мекашад.
Одатан ҳуқуқи пахш тавассути озмун қисмат мешавад, аммо дар мавриди Ҷоми ҷаҳонии 2026 FIFA бидуни тендер ва зиёда аз 10 сол пеш аз мусобиқа шартномаро тамдид кард. Ин амал иқтисоди тамоми бозори ҳуқуқи пахши бузургтарин мусобиқаи варзишии ҷаҳонро таҳриф намуд.
Пас аз як соли ин ҷаласаи махфӣ ва се моҳ баъд аз эълони созиши нав бо Fox, Валке ва чанд роҳбари калидии FIFA аз вазифа барканор шуданд. Сабаб таҳқиқоти бузурги Вазорати адлияи ИМА бо номи FIFA corruption case буд, ки дар он фасоди густарда дар фурӯши ҳуқуқи телевизионӣ дар Амрикои Шимолӣ ва Ҷанубӣ фош гардид.
