Ба иттилои Созмони умумиҷаҳонии тандурустӣ ҳамасола беш аз 700 ҳазор қурбонии “ҳиссиёт”- и худ гардида, даст ба худкушӣ мезананд.
Агарчи аз ҷониби ташкилоту созмонҳои ҷаҳонӣ ва дигар ниҳод ҷиҳати пешгирии ин зуҳуроти номатлуб корҳои фаҳмонидадиҳӣ гузаронида мешавад, аммо тамоюли худкушӣ коҳиш намеёбад. Таҳлилгарон бар он назаранд, ки ҳеҷ гоҳ нишонаҳои худкушӣ аз байн намеравад, вале омор метавонад кам гардад.
Ба иттилои Сабоҳати Рустам, сардори шуъбаи иттилооти Кумитаи кор бо занон ва оилаи назди Ҳукумати Тоҷикистон соли 2021 дар Тоҷикистон 518 ҳодисаи даст ба худкушӣ задан ва сӯиқасд ба он ба қайд гирифта шуд, ки 47 ҳолат камтар нисбат ба соли 2020 мебошад. Сабабҳои асосии ин ҳодисаҳоро ӯ хушунати оилавӣ, муддати тӯлонӣ дар муҳоҷират қарор доштани ҳамсарону падарон ва вазъияти ноустувори моддӣ номбар кард. Коршиносон сабабу омилҳои асосиии худкуширо ба чунин омилҳо вобаста медонанд: Омилҳои иқтисодӣ, иҷтимоӣ, психологӣ.
Ба андешаи равоншинос Маҳмадулло Давлатов омилҳои гуногуни психологӣ вуҷуд доранд, ки ин ё он шахсро ба дунёбезорӣ таҳрик медиҳанд. Яке аз ин сабабҳо фазои носолими оилавист.
“Вақте як низоми муносибати оилавӣ ба ҳолати буҳронӣ меафтад дар ин ҳолат аксар маврид аъзои оила тоб оварда наметавонад. Ҳангоме, ки инсон ба ҳолати эмотсионалӣ гирифтор мешавад ё ин ки гирифтори ҳолатҳои сахти руҳӣ мегардад он гоҳ роҳбалади инсон ҳисиётҳо мешаванд. Дар сурати таҳлили авзои худ шахс ба хулосае меояд, ки ба ман ин хел зиндагӣ лозим нест. Ҳар рӯз моҷҷаро, таҳқир, зуроварӣ. Аз ин рӯ бо роҳбаладии ҳиссиётҳо сӯи дунёбезорӣ майл мекунад.”,- мегуяд Давлатов.
Ба бовари Алишер Эсанов, табиб ва роҳбари муассисаи тиббии шаҳри Турсунзода байни шахсоне, ки қасди худкушӣ кардаанд, аз 70% то 75% – и онҳо бо ҳар роҳе ақидаҳои худро ошкор намуданд ва ин ишораҳо барои атрофиён назарнорас буданд:
“Бисёр муҳим мебошад, ки аз 70% то 75% ҳиссаи шахсони ба худкушӣ даст зада, дар ҳафтаҳо ва моҳҳои наздики пеш аз воқеа, бо ҳар баҳонае ба назди наздикону табибон ва кормандони ҳифзи иҷтимоии худ мераванд. Онҳо дар ҷустуҷӯи сухан гуфтан, яъне дарди дил иброз кардан мебошанд. Бо вуҷуди ин кормандони иҷтимоӣ, табибон ва оила диққати мушаххасро барои дарки руҳияи пароканда харҷ намекунанд.”, -нигаронӣ менамояд ин табиб.
Аз нигоҳ дин худкушӣ гуноҳи азим дониста мешавад. Намояндани Кумитаи дин, танзими анъана ва ҷашну маросимҳо Ҳусейн Шокиров мегӯяд, хӯдкушӣ аз назари дин хусусан дини ислом ҳаром буда, намояндагони ин дин ва дигар адён низ ҳатто ҷанозаи одамони худкушикардаро намехонанд ва ҷасади чунин одамонро дар канори қабристонҳои умумӣ ба хок месупоранд.
Дар ҳамин ҳол сардори шуъбаи Кумитаи кор бо занон ва оила таъкид мекунад, ки аз ҷониби намояндагони кумитаи мазкур дар аксар шаҳру навоҳии кишвар корҳои фаҳмонидадиҳӣ гузаронида мешаванд то аз чунин ҳодисаҳои нохӯш то ҳадде пешгирӣ намоянд.
Тибқи иттилои Созмони ҷаҳонии тандурустӣ, тӯли 20 сол аз соли 2000 то 2019, сатҳи худкушӣ дар минтақаи Баҳри Миёназамини Шарқӣ 17%, дар минтақаи Аврупо 47% ва дар минтақаи Ғарби Уқёнуси Ором 49% коҳиш ёфтааст. Бо вуҷуди ин, дар минтақаи Амрико, сатҳи худкушӣ дар ҳамин давра 17% афзоиш ёфтааст. Ба иттилои Созмони ҷаҳонии тандурустӣ мардон нисбат ба занон ду маротиба бештар худкушӣ мекунанд. Дар ҳамин ҳол дар як изҳороти дигари Созмони мазкур омадааст, ки бояд то соли 2030 сеяки сатҳи худкушии ҷаҳонӣ коҳиш дода шавад. “Пешгирӣ аз худкушӣ дар баъзе кишварҳо як авлавият эълон шудааст, аммо дар бисёре аз кишварҳо то ҳол ба ин масъала таваҷҷуҳи зарурӣ намедиҳад. То ҳол танҳо 38 кишвар стратегияи миллии пешгирии худкушӣ доранд”,-омадааст дар изҳороти СУТ.
Созмони байналмилалии муҳоҷират гузоришеро нашр кардааст, ки бар асоси он Гайана, Ҷумҳурии Халқии Демократии Корея, Шриланка, Литва, Суринам, Мозамбик, Танзания, Непал, Қазоқистон ва Бурунди дар қатори даҳ кишвари баландтарин аз ҷиҳати худкушӣ қарор доранд. Созмони мазкур сабабҳои асосии ин зуҳуротро ҳама гуна фишорҳои иҷтимоӣ, нақзи ҳуқуқи башар ва мушкилоти оилавӣ арзёбӣ намудааст. Тоҷикистон дар миёни далатҳои ҷаҳон аз ҳисоби “худкушӣ” ҷойи 167-умро ишғол мекунад.
Муаллиф: Баҳруллои Маҳмадшариф
Акси асосӣ дар матлаб аз сомонаи https://rdp1.medgis.ru/
