Афғонистон босуръат дар ҳоли сохтмони канали обии 285-километрӣ барои обёрии ноҳияҳои шимолиаш мебошад.
Euronews дар як матлабе зикр мекунад, ки аз ин вазъ Ӯзбекистону Туркманистон нигаронанд. Зеро, 20-30% -и оби дарёи Амударё ба Қуш-Тепа равона хоҳад шуд.
«Равона кардани дарё ба канали нав амнияти обии Осиёи Марказиро зери хатар мегузорад, зеро таъмини оби Ӯзбекистонро то 15% ва Туркманистонро то 80% кам мекунад ва ҳамзамон таъсири манфӣ ба сатҳи шуғл, камбизоатӣ, муҳоҷират ва низоъҳои сарҳадӣ хоҳад дошт.»,-омадааст дар матлаби ин расона.
Агар Ӯзбекистон ва Туркманистон оби камтар аз Амударё дарёфт кунанд, онҳо барои ҷуброни ин талафот метавонанд оби бештар аз Сирдарё истифода кунанд.
“Ин тағйирот дар миқёси обӣ бетаъсир намемонад. Ҷараёни дарёи Сирдарё аз Ӯзбекистон ба Қазоқистон метавонад то 30-40% кам шавад.”, — гуфтааст Азаматхон Амиртаев, раҳбари ҳизби Байтаки Қазоқистон.
Дарёҳои Амударё ва Сирдарё якҷоя баҳри Аралро таъмин мекунанд, вале “Қуш-Тепа боқимондаи ҳавзаи баҳри Аралро нест мекунад. Коршиносони конфронси охирини «Амнияти обӣ ва истифодаи сарҳадии об» бо ин назар мувофиқ будаанд, ки сохтмони канали Қуш-Тепа тамоми кӯшишҳои барқарорсозии баҳри Аралро зери хатар мегузорад.
Истифодаи об дар Осиёи Марказӣ бо Созишномаи соли 1992 дар бораи истифода ва ҳифзи захираҳои обии сарҳадӣ танзим мешавад, ки мероси Протоколи 566-и шӯравӣ мебошад. Давлатҳо инчунин Конвенсияи СММ оид ба ҳифз ва истифодаи дарёҳои сарҳадӣ ва кӯлҳои байнулмилалиро риоя мекунанд.
“Давлатҳои Осиёи Марказӣ тавонистанд муносибатҳои нисбатан осоишта ва ҳамкориро нигоҳ доранд, бо вуҷуди мушкилоти давомдори сифат ва миқдори об,” — гуфта шудааст дар Ҳисоботи СММ оид ба ҳолати захираҳои оби ҷаҳон то соли 2024.
Аммо Афғонистон узви ин созишномаҳо нест, зеро ҳаракати “Толибон” аз ҷониби ягон созмони байнулмилалӣ ё давлат эътироф нашудааст.
